مبانی و روش های تربیت ۵۲ – اهمیت نیت
خانه » مبانی و روش های تربیت » مبانی و روش های تربیت ۵۲ – اهمیت نیت

مبانی و روش های تربیت ۵۲ – اهمیت نیت

آذر ۱۳۹۷
4 بازدید
بدون دیدگاه

هدفها و ارزش کارها: هدفدارى و هدف‏ شناسى از این نظر نیز اهمیت بسیارى دارد که عامل مشخص ‏کننده ارزش تلاشهاست. ارزش کار و زحمت هر کسى بستگى دارد به آن هدفى که براى آن، کار انجام مى ‏گیرد. اگر جزئى‏ ترین فعالیت و خدمت براى هدف مقدّسى انجام گیرد، پر ارج است و اگر بزرگ‏ترین فعالیت در جهت هدفى پست و بى ‏ارزش انجام گیرد، پست و کم ‏ارزش خواهد بود.

استادان بزرگ اخلاق مى‏ فرمایند: ارزش مرید (اراده کننده) بستگى به ارزش مراد (چیز اراده شده) دارد(۲۲۶). اگر یک کار بزرگ علمى و صنعتى فقط به قصد پر کردن شکم انجام گیرد از نظر معنوى به قدر همان محتواى شکم ارزش دارد.

حضرت على‏ علیه السلام مى‏ فرماید:

«قَدْر الَّرجُلِ عَلى‏ قَدْرِ هِمَّتِه(۲۲۷)، قدر و ارزش هر کس به‏ قدر همت اوست».

 اهمیت نیّت در اعمال دینى‏

در دستورهاى اسلامى و تکالیف شرعى، در هر عمل عبادى، نخستین شرط صحت و ارزشمندى اعمال را «نیّت» شمرده ‏اند. در نماز، روزه، زکات، خمس، حج، جهاد، انفاق، احترام، دوستى، دشمنى، دستگیرى، مهمان‏دارى، بخشش، عبادت، دید و بازدید، شرکت در مجالس و مجامع و… بلکه فرموده ‏اند سعى کنید همه کارهایتان را با نیّت خوب انجام دهید.

اسلام سفارش بسیارى درباره «اصلاح نیّات» نموده و این‏که همه نیّتها را در جهت خدا قرار دهید و همه کارها را براى خدا انجام دهید.

رسول اکرم‏ صلى الله علیه و آله مى‏ فرماید:

«اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّیَّات(۲۲۸)، ارزش اعمال به نیّتهاست».

«یُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى نِیَّاتِهِمْ(۲۲۹)، مردم براساس نیتها محشور مى ‏شوند».

حضرت على‏ علیه السلام فرموده است:

«اَلْاَعْمالُ ثِمارُ النّیاتِ(۲۳۰)، عمل‏ها ثمره نیتهاست».

بندگان خدا مى‏ توانند حتى کارهاى معمولى روزمره را با اصلاح نیت براى خدا قرار دهند. مثلاً جنگ و مبارزه لازمه زندگى است و هر امّت و جمعیتى ناچار در مقابل دشمنان خود مى‏ جنگند. اگر جنگ و مبارزه براى اهداف حق و براى خدا باشد از نظر الهیون پسندیده است و خداوند متعال کشتگان آنها را زنده‏ هاى جاوید خوانده است(۲۳۱). ولى اگر جنگ و مبارزه در راه باطل باشد، گناه و کفر و موجب عذاب الهى است(۲۳۲).

امام موسى بن جعفر از پدران خود و آنها از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل کرده ‏اند که آن حضرت جمعیتى را براى جنگى مهیّا نمودند، بعضى گفتند امیدواریم خادمى به دست آوریم، اسبى نصیب ما شود و…. وقتى این سخن به گوش پیامبر رسید، فرمود:

«اِنَّمَا الْاَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ(۲۳۳)…، ارزش اعمال بستگى به نیتها و قصدها دارد و براى هر کس همان خواهد بود که نیّت کرده است. پس هرکس جنگ کند تا آنچه نزد خداست به دست آورد و رضاى او را بجوید، پاداش و مزد او با خداست و هرکس جنگ کند تا متاع دنیا به دست آورد یا مرکبى را فراهم کند، پاداش او جز آنچه قصد کرده نخواهد بود».

ابوذر مى‏ گوید: پیامبر گرامى ‏صلى الله علیه و آله در وصیتش به من فرمود: «اى اباذر! باید براى تو در هر چیزى و هر کارى نیّتى باشد، حتى در خوابیدن و در خوردن»(۲۳۴).

امام صادق‏ علیه السلام فرمود: «براستى که خداوند مردم را در روز قیامت براساس نیت هایشان محشور مى‏ گرداند»(۲۳۵).

در فقه اسلامى در مواردى مشاهده مى ‏شود که یک موضوع داراى احکام متفاوت است، مانند مسافرت، اضطرار و… و یکى از علل تفاوت احکام نسبت به موضوع واحد، همین تفاوت هدفها و نیّتهاست.

 


۲۲۶) جَلالهُ الْمُریدِ عَلى قَدرِ جَلالهِ الْمُراد (علم الیقین، ج ۱، ص ۱۱۱)

۲۲۷) نهج‏ البلاغه، حکمت ۴۴ (دنباله کلام نیز زیباست)

۲۲۸) وسائل‏ الشیعه، ج ۱، ص ۳۴.

۲۲۹) میزان‏ الحکمه، ج ۱۰، ص ۲۷۷.

۲۳۰) همان.

۲۳۱) سوره بقره، آیه ۱۵۴ و سوره آل ‏عمران، آیه ۱۶۹.

۲۳۲) سوره النساء، آیه ۷۶.

۲۳۳) وسائل ‏الشیعه، ج ۱، ص ۳۵.

۲۳۴) وسائل‏ الشیعه، ج ۱، ص ۳۴.

۲۳۵) همان.

ارسال دیدگاه

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود.

*

*

top